Warong

เคยคิดจะเอาขึ้นตอนหลายเดือนก่อน แต่ค้างไว้ ช่างมัน วันนี้เอาขึ้นก่อนละกัน

…ติดตามข่าวการเมืองในช่วงนี้แล้วชวนให้หงุดหงิด ต้องมาสงบสติอารมณ์ทุกคราวไป เรื่องราวทางการเมืองมีอำนาจและความขัดแย้ง นั่นก็คงเป็นเรื่องปรกติ ไม่เช่นนั้นก็คงไม่มีสิ่งที่เรียกว่าการเมือง แต่การกระพือความเกลียดชังรวมทั้งการหาประโยชน์ด้วยเจตนากระตุ้นจุดอ่อนผู้คนให้ระเบิดความรุนแรงออกมาของสื่อมวลชนสมัยนี้ช่างชวนหดหู่ อย่างกับอ่านสารคดีทางการเมืองยุคเก่าของไทยอย่างไรอย่างนั้น…

“Life Is Elsewhere” is a celebrated sentence of Rimbaud. It is cited by André Breton at the conclusion of his Surrealist Manifesto. In May 1968, Paris students scribbled it on the walls of the Sorbonne as their slogan. But the original title of my novel was “The Lyric Age”. I changed it at the last moment when I saw anxiety on the faces of my publishers, who doubted anyone would buy a book with such an abstruse title.

The lyric age is youth. My novel is an epos of youth, and an analysis of what I call “the lyric attitude”. The lyric attitude is a potential stance of every human being; it is one of the basic categories of human existence, Lyric poetry as a literary genre has existed for ages, because for ages man has been capable of the lyric attitude. The poet is its personification. Starting with Dante, the poet is also a great figure striding through European history. He is a symbol of national identity (Camões, Goethe, Mickiewicz, Pushkin), he is a spokesman of revolutions (Béranger, Petőfi, Mayakovsky, Lorca), he is the voice of history (Hugo, Breton), he is a mythological being and the subject of a virtually religious cult (Petrarch, Byron , Rimbaud, Rilke), but he is above all the representative of an inviolable value which we are ready to write with a capital letter: Poetry.

But what has happened to the European poet in the past half century? Today his voice is barely audible. Without our being quite aware of it, the poet has passed from the great, noisy world scene. (His disappearance is apparently one of the symptoms of that dangerous time of transition in which Europe finds itself and which we have not yet learned to name.) Through a kind of satanic irony of history, the last brief European period when the poet still played his great public role was the period of post-1945 communist revolutions in Central Europe. It is important to stress that these peculiar pseudo-revolutions, imported from Russia and carried out under the protection of the army and the police, were full of authentic revolutionary psychology and their adherents experienced them with grand pathos, enthusiasm, and eschatologic faith in an absolutely new world. Poets found themselves on the proscenium for the last time. They thought they were playing their customary part in the glorious European drama and had no inkling that the theatre manager had changed the program at the last moment and substituted a trivial farce.

I witnessed this era “ruled hand in hand by the hangman and the poet” (p. 270) from up close. I heard my admired French poet Paul Éluard publicly and ceremonially renounce his Prague friend whom Stalinist justice was sending to the gallows. This episode (I wrote about it in The Book of Laughter and Forgetting) hit me like a trauma: when an executioner kills, that is after all normal; but when a poet (and a great poet) sings in accompaniment, the whole system of values we considered sacrosanct has suddenly been shaken apart. Nothing is certain any longer. Everything turns problematic, questionable, subject of analysis and doubt: Progress and Revolutionary. Youth. Motherhood. Even Man. And also Poetry. I saw before me a world of shaken values and gradually, over many years, the figure of Jaromil, his mother and his loves took shape in my mind.

Don’t say that Jaromil is a bad poet! That would be too cheap an explanation of his life’s story! Jaromil is a talented poet, with great imagination and feeling. And he is a sensitive young man. Of course, he is also a monster. But his monstrosity is potentially contained in us all. It is in me. It is in you. It is in Rimbaud. It is in Shelley, in Hugo. In all young men, of all periods and regimes. Jaromil is not a product of communism. Communism only illuminated an otherwise hidden side, it released something which under different circumstances would merely have slumbered in peace.

Even though the story of Jaromil and his mother takes place in a specific historic period which is portrayed truthfully (without the slightest satiric intent), it was not my aim to describe a period. “We did not choose that epoch because we were interested in it for its own sake, but because it seemed to offer an excellent trap for snaring Rimbaud and Lermontov, lyricism and youth.” (p. 271) In other words: for a novelist, a given historic situation is an anthropologic laboratory in which he explores his basic question: What is human existence? In the case of this novel, several related questions also presented themselves: What is the lyric attitude? What is youth? What mysterious role does a mother play in forming the lyric world of a young man? And if youth is the time of inexperience, what is the connection between inexperience and a longing for the absolute? Or between a longing for the absolute and revolutionary fervor? And how does the lyric attitude reveal itself in love? Are there “lyric forms” of love? And so on, and so on. The novel, of course, does not answer any of these questions. The questions are already an answer in themselves, for as Heidegger put it: the essence of man has the form of a question.

The first idea for this novel arose long ago, in the middle of the nineteen-fifties. I wanted to solve an aesthetic problem: how to write a novel which would be a “critique of poetry” and yet at the same time would itself be poetry (transmit poetic intensity and imagination). I finished the novel in 1969. It never came out in Bohemia. It was first published In France, in 1973, and a year later in America in Peter Kussi’s excellent translation which won him a National Book Award nomination. Kussi is by far the best American translator from the Czech. The fact that he returned to this novel after many years in order to revise it and make it even more faithful to the original shows that he is possessed by a longing for perfection; in other words, that he is a true artist among translators. I thank him from my heart for his beautiful piece of work and clasp his hand as a friend

Milan Kundera

หน้าแรกเว็บไซต์ The Criterion Collection (http://www.criterion.com) กับหนัง The Seventh Seal (1957, Ingmar Bergman)

หลังจากร้างราไปนานด้วยความเบื่อหน่าย ก็ได้ฤกษ์กลับมาทำเว็บชมรมหนังสือสัญจรต่อ ท่านเม่นเมื่อกลับมาดูหน้าที่เคยดีไซน์ไว้แล้วอีกครั้ง ตัดสินใจจะออกแบบใหม่ เลยลองดูเว็บเมืองนอกเผื่อเอามาเป็นแนวทางได้ จึงนึกถึงเว็บของ The Criterion Collection ผู้ผลิตดีวีดีเจ้าโปรดขึ้นมา เมื่อท่านเม่นเห็นเว็บเข้าถึงกับตื่นเต้น พร้อมอรรถาธิบายให้ประจักษ์ว่าความสวยงามและเรียบง่ายของเว็บนี้ ต้องผ่านขั้นตอนการออกแบบที่ประณีตและใช้วิจารณญาณมากทีเดียว กว่าจะลดทอนมาเป็นดีไซน์แบบที่เห็นนี้ได้

ท่านเม่นยังเอ่ยต่อไปว่า “มันลดทอนจนง่ายกว่านี้ไม่ได้อีกแล้ว” และได้ไอเดียใหม่ๆ เช่นจากเดิมที่คิดว่าหน้าแสดงสินค้า ควรจะแสดงสินค้าให้มาก จึงออกแบบแสดงสินค้าเป็นสามแถว ขณะที่ Criterion แสดงสินค้าแบบแถวละรายการ แต่กลับเสริมให้ผลิตภัณฑ์ของตนโดดเด่นขึ้น

ฟังแล้วก็ตื่นเต้น เลยนึกถึงโพสต์เก่าที่เคยเอาไปโพสต์โฆษณาให้ดีวีดีบริษัทนี้เมื่อได้ข่าวว่าเขาจะออกดิสก์ Blu-Ray ใหม่ๆ เอามาบันทึกไว้ตอนที่ยังไม่รู้ว่าจะเอาอะไรมาบล็อกดีกว่า

หน้าแสดงผลิตภัณฑ์แบบแถวเดียว

The Criterion Collection กำลังจะออก Blu-Ray แล้วครับ

ใครที่สนใจดูหนังคงจะรู้จักผลิตภัณฑ์ของบริษัท Criterion เป็นอย่างดี บริษัทนี้เป็นที่รู้กันว่าให้ความสนใจกับหนังนอกกระแสหลัก ซึ่งก็กินความได้กว้างตั้งแต่หนังคลาสสิคของฮอลลีวูด ไปจนถึงหนังจำพวก Cult ผมยังไม่แน่ใจ ว่าเขาไปถึงหนัง Avant-Garde ด้วยหรือเปล่า?

สินค้าภาพยนตร์ในรูปแบบดีวีดี วางตัวเองให้แตกต่างจากวีดีโอไม่เพียงแต่คุณภาพของเทคโนโลยี แต่ยังเป็นการสร้างคุณค่าในแง่ความเป็นของสะสม ดังจะเห็นได้ว่าผู้จัดจำหน่ายต่างก็สรรหา “ของแปลก” มารวมชุดขายเพื่อสร้างผลทางใจต่อผู้เป็นเจ้าของ ดังเช่นสิ่งที่เรียกกันว่า Extras หรือ Bonus Materials ตามแต่จะตั้งชื่อ นั่นก็คือของแถมนอกเหนือไปจากตัวหนังบรรจุมาพร้อมกันในดิสก์ ซึ่งผู้ผลิตในประเทศไทยก็ดูจะเข้าใจเงื่อนไขนี้ดี และบางทีอาจจะเกินไปสักหน่อย ดังเช่นเมื่อไม่นานมานี้ ผมเห็นชุดดีวีดี รักแห่งสยาม (2550, ชูเกียรติ ศักดิ์วีระกุล) คอลเล็กเตอร์อีดิชัน เป็นกล่องขนาดมหึมา บรรจุเอาตุ๊กตาไม้ผลิตยากแสนยาก เต็มด้วยอุปสรรคนานัปการออกวางจำหน่าย ดูเหมือนผู้ผลิตดีวีดีไทยจะทึกทักเอาว่าเหตุผลที่คนเลือกจะซื้อของแท้แทนที่จากกระบะของเถื่อน คงเพราะของสะสมที่ไม่ใช่ตัวหนัง

ตรงนี้เองที่เป็นกึ๋นของผู้ผลิตดีวีดี ว่าจะเลือกสิ่งใด ให้ความสำคัญกับส่วนไหน อะไรคือสิ่งที่ทำให้หนังเรื่องนี้ควรค่าต่อการซื้อมาดู (และเก็บ) มากกว่าเพียงชมในโรงภาพยนตร์ขนาดใหญ่

Extras ของ Casablanca (1942, Michael Curtiz) เน้นไปยังการให้ Laren Bacall ภรรยาคนสุดท้ายของ Bogart เล่าความทรงจำต่อสามีของเธอให้คนดูฟัง ทั้งที่ Bacall ไม่มีบทบาทอะไรในหนัง และจุดน่าสนใจของ Casablanca ก็มีมากกว่าตัว Bogart มากๆ แต่ Warners ก็เลือกจะทำให้ดีวีดี Casablanca มีความน่าสนใจในแง่นี้

แต่ดีวีดีของ Criterion ทำตัวเองให้แตกต่างออกไป

ผลิตภัณฑ์ ของ Criterion จะมาในหีบห่อสวยงาม พร้อม Booklet ขนาดย่อมพิมพ์อย่างประณีต รวบรวมบทความจาก “ผู้รู้” ในหนังหรือผู้กำกับเรื่องนั้น ขั้นตอนการดำเนินงานเต็มด้วยความละเอียด พิถีพิถัน ผ่านการปรึกษาจากที่ปรึกษาที่รู้จริง และความเอาจริงเอาจังกับการ “กลับไปหาต้นฉบับ”

ข้างล่างนี้คือข้อความใน Booklet ดีวีดี Seven Samurai (1954, Akira Kurosawa) ที่ Criterion วางจำหน่ายอีกครั้งในปี 2006

Seven Samurai is presented in its original aspect ratio of 1.33:1. The picture has been slightly window-boxed to ensure that the maximum image is visible on all monitors. On wide screen televisions, black bars will appear on the left and right of the image to maintain the proper screen format. The original negative of the film is no longer available, so a new duplicate negative was created with wetgate processing from the original fine-grain master positive. This new high-definition digital transfer was created in 2k resolution on a Spirit Datacine from the new dupe negative. for the extensive restoration of Seven Samurai for this release, several different digital hardware and software solutions were utilized for flicker, instability, dirt, scratch, and grain management, including daVinci’s Revival, Discreet’s Fire, Digital Vision’s ASCII Advanced Scratch and Dirt Concealer, and MTI’s Digital Restoration System. To maintain optimal image quality through the compression process. the picture on this duel-layer DVD-9 was encoded at the highest-possible bit rate for the quantity of material included.

นอกเหนือไปจากการ “โชว์” ความเคร่งครัดต่อต้นฉบับแล้ว Criterion ยังให้ความสนใจต่อศิลปะวิทยาการมากกว่าตัวบุคคล ความรู้มากกว่าดารา ถ้าจะเน้นตัวบุคคลก็จะพยายามจำกัดให้อยู่ในรูปสุนทรียะของบุคคลนั้น หรือวิธีการทางศิลปะที่ถูกนำมาใช้หรือบุกเบิกในหนัง

ในชุดดีวีดี Army Of Shadows (1969, Jean-Pierre Melville) ที่เนื้อหากล่าวถึงฝรั่งเศสในยามถูกปกครองระหว่างสงครามโลก Extras ที่ Criterion เลือกมาบรรจุมีทั้งสารคดีที่ Resistance ตัวจริง (ที่เข้าใจว่าคือต้นแบบของตัวละครตัวหนึ่งในหนัง) มาย้อนความทรงจำรวมทั้งความรู้สึกทั้งระหว่างและภายหลังสงคราม นอกจากนั้นยังมีสารคดีที่ตัวเองกลายเป็นประวัติศาสตร์ไปแล้ว อันเป็นการรวบรวมบันทึกภาพจากกล้องที่ชาวฝรั่งเศสผู้อยู่ในเหตุการณ์วันปลดปล่อยบันทึกเอาไว้ร่วมกัน

ส่วน ดีวีดี The Battle Of Algiers (1966, Gillo Pontecorvo) ที่กลับตาลปัตร เพราะเรื่องนี้ฝรั่งเศสเป็นผู้ร้าย (และคนหนึ่งคืออดีต Resistance ตอนสงครามโลก) และเนื้อหาว่าด้วยการก่อการร้ายเพื่อเอกราชในแอลจีเรีย Extras มีทั้งความเห็นจากทางการสหรัฐฯ ฝ่ายความมั่นคงในพ.ศ. นี้ และบันทึกภาพของ Edward Said แสดงความเห็นต่อสถานการณ์จากอดีต

สินค้าดีวีดีชุดแรกของ Criterion ที่วางจำหน่ายคือ Seven Samurai ของ Kurosawa ความจริง ถ้าดูตามแคทตาล็อกแล้ว ชุดแรกควรจะเป็น The Grand Illusion (1937, Jean Renior) แต่เนื่องจากความล่าช้า ทำให้ Seven Samurai ออกก่อน

วันวางจำหน่ายคือเมื่อราว 10 ปีที่แล้ว ปัจจุบัน โลกกำลังเปลี่ยนไปสู่ยุคของ HD ก่อนหน้านี้ ผมทราบว่า Criterion ยังประกาศว่าจะยังไม่ลงไปสู่สนาม HD ซึ่งผมเดาเอาเองว่าเพราะยังนึกไม่ออกว่าจะใช้เทคโนโลยีใดระหว่าง HD DVD กับ Blu-Ray จนบัดนี้ เมื่อ Format War ยุติลงด้วยชัยชนะของ Blu-Ray ผมเพิ่งได้ข่าวว่า Criterion กำลังจะวางจำหน่าย Blu-Ray ชุดแรกของตนแล้ว

รายการหนึ่งในจำนวนนั้นคือ The Last Emperor (1987, Bernardo Bertolucci) ที่ Criterion เพิ่งวางจำหน่ายในรูปแบบดีวีดีไปไม่นานมานี้เอง

ก็นับว่าน่ายินดีที่ต่อไป จะได้มีหนังที่หลากหลายมากขึ้นในรูปแบบ HD ครับ